Lý thuyết giao tiếp trong trị liệu gia đình của Satir (kỳ 2)

Lý thuyết giao tiếp trong trị liệu gia đình của Satir (kỳ 2)

Những cách thế giao tiếp (communication stance)

Giao tiếp không hài hòa xảy ra khi hành vi không lời của một người không đi cùng với những thông điệp có lời của người đó. Trong những thông điệp phức tạp trong gia đình, đứa trẻ sớm nhận ra những khoảng cách (gaps) và sự thiếu hài hòa (incongruences) trong việc học hỏi bởi vì chúng học cách giao tiếp trong bối cảnh gia đình. Hơn thế, chúng cũng học được những luật lệ gia đình mang ý nghĩa sống-chết với chúng, hiểu theo cách khác, chúng sợ bị bỏ rơi, mất đi việc được yêu thương, hoặc cực đoan hơn, cái chết đến gần (Satir, 1991). Mặc dầu trẻ em có khả năng ngửi thấy sự đối lập giữa từ ngữ và thông điệp cơ thể, chúng cần làm hài lòng người khác và gia đình để sống sót.

Trong suốt dòng đời của chúng ta, chúng ta cố gắng lấy dc sự công nhận của người khác trong khi giấu đi nhu cầu của việc thật-sự-kết-nối-với-người-khác. Cũng có lý khi nói rằng cảm giác mình có giá trị (self-worth) liên quan đến cảm giác được chấp nhận bởi người khác hoặc người quan trọng. Tiến trình đương đầu (coping) của chúng ta bắt nguồn từ cách mà chúng ta lượng giá bản thân (value ourselves), mà cái cách này thường bị tác động bởi cách mà chúng ta được thừa nhận từ người khác, vì thế chúng ta chọn một cách thế sống sót (survival stance) để có thể thuộc về và lấy được sự thừa nhận từ người khác.

Satir nói rằng “hầu hết giao tiếp của chúng ta là những nỗ lực để bản vệ bản thân. Chúng ta học những giao tiếp này trước tuổi đến trường thông qua tương tác và giải nghĩa, những việc mà chúng ta thường không chú ý đến khi chúng xảy ra. Chúng là những giao tiếp sống sót, dựa trên việc không-biết về bất cứ cách nào khác để sống sót.” Cơ bản, cơ thể con người có xu hướng giữ cân bằng, nói cách khác, cách thế sống sót (survival stances) cũng giống như là một sự cân bằng giữa việc bộc lộ bản thân và dồn nén bản thân. Sự bộc lộ bản thân giúp chúng ta tiến tới mục tiêu khỏe mạnh của sự toàn thể (wholeness) trong khi sự dồn nén bản thân bị cai trị bởi những luật lệ và niềm tin của chúng ta, chúng đang hạn chế điều chúng ta học được từ bản thân và thế giới.

Những đặc điểm của mỗi cách thế giao tiếp được mô tả dưới đây (Satir, 1991):

Xoa dịu (Placating)

Đổ lỗi (Blaming)

Lý trí (Being Super-reasonable)

Không thích hợp (Being Irrelevant)

 

Tài liệu tham khảo

Bandler, R., Grinder, J., & Satir, V. (1976). Changing With Families: A Book About Further Education For Being Human. California: Science and Behavior Books, Inc.

Griffin, W. A., & Greene, S. M. (1999). Models Of Family Therapy: The Essential Guide. New York: Taylor & Francis Group.

Satir, V. (1983). The Conjoint Family therapy (3rd ed.). California: Science and behavior Books, INC.

Satir, V. (1991). The Satir Model: Family therapy and Beyond. California: Science and Behavior Books, INC.